Bo‘lim arxivi: БМТ бош котибининг нутқ ва мурожаатлари

Антониу Гутерриш ўз фаолиятини ислоҳотлардан бошлашини айтди

Secretary-General António Guterres on his first day in officeЎзининг биринчи иш кунида БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш БМТ тизимини тубдан ислоҳ қилиш ва бюрократияга якун ясаш зарурлигини қайд қилди. БМТ ходимларига мурожаат қилар экан, у биргаликда асосий муаммоларни ҳал қилиб, ташкилот қадриятларига содиқ қолишга чақирди.

Антониу Гутерриш мураккаб даврда яшаётганимизни, дунёда глобал терроризм пайдо бўлиб, қочоқларни ҳимоялашдаги халқаро ҳуқуқлар ҳам поймол қилинаётгани ва баъзи мамлакатларнинг чегаралари қочоқлар учун берк эканлигини эслатди.

Шунингдек, у иқтисодий ва технологик прогресс билан биргаликда қашшоқлик даражаси пасаяётганини, аммо шу билан бир вақтда бутун дунёда тенгсизлик кескин равишда кучайиб бораётганини қайд этди.

Бундан ташқари Бош котиб аҳоли сонининг кўпайиши ва иқлим ўзгариши каби масалаларни давлатларнинг ўзи ҳал қилишга қодир эмаслигини айтди. У мураккаб глобал муаммоларни ҳал қилиш учун БМТ кўмагида бутун дунё вакиллари иштирок этиши зарурлиги, аммо хозирда БМТ ва бошқа халқаро ташкилотларга бўлган ишонч йўқолаётганини ҳам айтди.

БМТ кўплаб инсонлар ҳаётини қутқаришга улкан ҳисса қўшганлигини қайд этиб, Бош котиб ташкилот фаолиятида камчиликлар ҳам борлигини тан олди ва шу сабабли ундаги бюрократик унсурлардан қутулиб, тизимдаги иш жараёнини такомиллаштириш кераклигини таъкидлади.

БМТнинг янги Бош котиби Антониу Гутерриш: 2017 йил тинчлик йили бўлсин

UN Chief Antonio GuterresБугун мен Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош котиби лавозимида иш бошлар эканман, мени бир савол қийнамоқда: низолардан жабр кўраётган, урушлардан чексиз азоб-уқубат тортаётган миллионлаб одамларга қандай ёрдам бериш мумкин?

Тинч аҳоли бомба ва ўқ остида кун кечирмоқда. Аёллар, болалар ва эркаклар ҳалок бўлишмоқда, майиб бўлишмоқда ва барини йўқотиб, умидсизликка учраб ўз уйларини ташлаб кетишга мажбур бўлишмоқда. Зарбалардан хаттоки касалхоналар ва автоколонналар ҳам пана топмаётир.

Бу урушларда ҳеч ким ғалаба қозонмайди, барча мағлуб бўлади. Триллионлаб долларлар ижтимоий ва иқтисодий асосларни барбод қилиш учун сарфланади ва шу ўринда ишончсизлик ва қўрқув гардишини янада тезроқ айлантиради ва бу аҳвол кўпгина йиллар давомида сақланиб қолиши мумкин.

Бутун минтақалардаги мувозанат бузилиб келмоқда, бугун ҳеч ким глобал терроризм таҳдидидан ҳимояланмаган.

Ушбу Янги йилда барчангизни мен билан биргаликда ўз елкангизга бир мажбуриятни олишга чақираман. Келинг, тинчликка эришишни ўзимиз учун асосий вазифа деб белгилаймиз. 2017 йил барчамиз – оддий фуқаролар, ҳукуматлар ва раҳбарлар учун барча келишмовчиликларни енгиш йили бўлсин. Келинг, сиёсий ёндошувларимиздаги фарқларга қарамасдан, кундалик ҳаётимизда бирдамлик ва ҳамдардликка мурожаат қилиб бир-биримизга ҳурматда бўлайлик.

Келинг жанг майдонида ўқни тўхтатиб, музокаралар давомида сиёсий масалаларнинг ечимларини топамиз. Бизнинг мақсадимиз ва йўлчи юлдузимиз – тинчлик бўлиши керак.

Бизнинг ягона инсоний оиламизнинг ҳаракатлантирувчи барча кучлар – муносиб ҳаёт кечиришга, прогресс ва фаровонликка бўлган умид ва интилиш тинчликда яшаш имкониятига бевосита боғлиқ. Бу эса бизларга боғлиқ.

Барчангизни мен билан биргаликда бугун ва ҳар куни тинчлик учун курашиш мажбуриятини олишга чақираман.

2017 йил – тинчлик йили бўлсин!

Халқаро демократия куни муносабати билан Бош котиб мурожаати

International Day of DemocracyБир йил аввал дунё давлатлари ва ҳукуматларининг раҳбарлари кейинги 15 йилга мўлжалланган барқарор ривожланиш соҳасидаги кенг кўламли дастурни қабул қилдилар. Давлатлар раҳбарлари шуни тан олдиларки, иқтисодиёт ва жамиятда ўзгаришлар рўй бериши зарур.

Одамлар озиқ-овқат ва бошпаналари бўлишини, таълим, тиббий ёрдам олиш ва бошқа иқтисодий имкониятларга эга бўлишни истайдилар. Улар қўрқувни билмасдан яшашни хохлайдилар. Улар ўз мамлакатларининг ҳукуматлари, ҳамда халқаро, миллий ва маҳаллий муассасаларга ишонч билан яшашни истайдилар. Улар инсон ҳуқуқлари ҳурмат қилинишини ва ҳаётларига таъсир қилувчи қарорларни қабул қилишда уларнинг фикрлари инобатга олинишини талаб қиладилар.

Дунёда барча учун бирдек муҳим бўлган ушбу истаклар Барқарор ривожланиш мақсадларининг ҳар бирида ўз аксини топган. Мазкур 17 мақсад одамларнинг кундалик ҳаётида учрайдиган бир-бири билан узвий боғлиқ масалалар ва имкониятларнинг мураккаб тўқимасини ташкил этади. Янада фаровон келажак қурилиши биздан бир-бири билан узвий боғлиқ муаммоларга ҳар тарафлама ёндошишни талаб қилади.

Таррақиёт дастури зарҳал ҳарфлар билан битилган демократик асослардан иборат: булар ижтимоий фаровонлик, соғлиқни сақлаш ва таълим, хавфсиз атроф-муҳитни ва муносиб бандлик учун имкониятларни барча учун таъминлаш. Бевосита демократия тушунчасига 16чи мақсад бағишланган, унда очиқ жамият ва унга ҳисобдор муассасаларни барпо этишга даъват этилади.

Ушбу мақсадларнинг барчаси муҳим қонуниятларни исботлайди: самарали демократик бошқарув бутун дунёда одамлар ҳаётининг сифатини яхшилайди; бунда ўз мамлакатини бошқаришда иштирок этиш ва бошқалар қаторида прогресс натижаларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган одамлардан ташкил топган жамиятлар инсон салоҳиятини оширишда энг юксак марраларни эгаллайди.

Бизнинг янги дастуримиз ҳеч ким четда қолмаслигига қаратилган. Бу эса бизга деярли эшитилмайдиган ва кўринмайдиганлар, ўз фикрини билдира олмайдиганлар ёки уларнинг манфаатларини ҳимоя қиладиган гуруҳларга кўмак бериш демакдир. Барқарор ривожланиш соҳасидаги дастурда белгиланган мақсадларни амалга ошириш учун аҳолининг энг заиф ва ёрдамга муҳтож қатламларини ўз ичига олувчи барча гуруҳларни бирлаштирувчи кучли ва ҳаракатчан фуқароли жамият шаклланишини талаб этади. Бу муҳим вазифа бажарилиши учун биз фуқаролик жамият эркинлигини ҳимоя қилишимиз зарур.

Келинг, ушбу Халқаро демократия кунида демократия ва барча учун фаровон ҳаётни таъминлаш мақсадига содиқлигимизни яна бир бор тасдиқлаймиз.

БМТ Бош котибининг Халқаро саводхонлик куни муносабати билан йўллаган мурожаати

Literacy Day 2016Бу йили дунё улкан ўзгаришларга етакловчи 2030 йилга қадар мўлжалланган Барқарор ривожланиш дастурини амалга оширишга киришди. Унинг кенг қамровли ва бир-бири билан боғлиқ бўлган 17 мақсади одамлар, сайёрамиз, ҳамкорлик ва тинчлик учун амалга ошириладиган ҳаракат дастуридир.

Саводхонлик 2030 йил дастурининг марказидан жой олган.  У инсон ҳуқуқлари, гендер тенглиги ва барқарор жамият учун асосдир. Саводхонлик қашшоқликни бартараф этиш ва барча инсонлар учун фаровон ҳаёт таъминлаш йўлидаги ҳаракатларимиз учун ниҳоятда муҳим аҳамиятга эга. Шунинг учун Барқарор ривожланиш мақсадлари ҳар бир инсон сифатли таълим олиш ва узлуксиз ўқиш имкониятларига эга бўлишини кўзда тутади.

Барқарор ривожланиш мақсадларидан бири барча ёшлар ва катталарнинг асосий қисми ўқиш ва санаш кўникмаларига эга бўлишлари учун шароит яратиб беришдан иборатдир (БРМ 4).

50 йил аввал Халқаро саводхонлик куни алохида шахслар, ҳамжамиятлар ва жамиятларнинг ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш усули сифатида эълон қилинган эди. Шу вақт мобайнида биз юксак ютуқларга эришдик, аммо инсоният универсал саводхонликдан ҳали йироқ. Бугунги кунда рақамли технологиялар тобора ривожланиб ва ахборот кўпайиб бораётган дунёда янги имкониятлар яратилмоқда.

750 миллион киши саводсиз, улардан 115 миллиони ёшлардир. Учдан бир қисми – аёллар. 250 миллионга яқин мактаб ёшдаги болалар асосий кўникмаларга эга эмаслар, 124 миллион бола ва ўсмир эса умуман таълим олиш имкониятига эга эмас.

Барқарор ривожланишга тўсқинлик қилаётган бу омилларни қатъият ва ресурслар ёрдамида тегишли стратегияларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш орқали бартараф этиш мумкин ва зарур. Мактабга бориш имкониятига эга бўлмаганларга сифатли таълим бериш имкониятини яратиш, мактабдаги таълим сифатини ошириш ва катталар учун таълим ва ўқиш усулларини ривожлантириш керак.

Ушбу Халқаро саводхонлик кунида мен барча ҳукуматлар ва уларнинг ҳамкорлари, шунингдек ҳусусий сектор вакилларини, универсал саводхонликка эришиш учун бирга ҳаракат қилишга чақираман. Шунда биз 2030 йилга қадар мўлжалланган дастур ғояларини амалга оширамиз ва инклюзив экологик барқарорликка интилган тинч ва адолатли жамиятларни барпо эта оламиз.

 

 

 12 август – Халқаро ёшлар куни

International Youth Day 201612 август – Халқаро ёшлар куни. Ушбу сана муносабати билан йўллаган мурожаатида БМТ Бош котиби Пан Ги Мун хозирги замон ёшлари барча инсонларнинг фаровон ҳаёти учун шароит яратишлари зарурлиги ҳақида таъкидлаб ўтди. Аммо уларнинг кўплари ўта қашшоқлик ва низолар шароитида яшаб келмоқдалар, атроф-муҳитнинг ифлосланишидан жабр кўрмоқдалар.
Пан Ги Муннинг айтишича, кимдир бой-бадавлат, кимдир эса қашшоқликда умр кўраётган, кимдир очликдан қийналса, кимдир эса озиқ-овқат маҳсулотларини ташлаб юбориб, атоф-муҳитни ифлослантириб келаётган дунёдаги адолатсизликнинг оқибатлари ёшлар ҳаётига салбий таъсир кўрсатмоқда.

“Ёшлар 2030 йилга қадар мўлжалланган барқарор ривожланиш соҳасидаги дастур асосида бўлган ушбу муаммоларни ҳал қилишга қодирлар”, – деб ҳисоблайди БМТ раҳбари. Қўшимча қилиб у шуни айтдики, ёшлар аввалги авлодларга қараганда кўпроқ маълумотга эгалар, ва шу сабабли анъанага кўра улар инсониятнинг олдинги қаторларидалар.

“Замонавий ёшларнинг шиддати, ижодкорлик рухи ва юксак ғояларга томон интилиши саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда экологик тоза усулларга ўтишга ёрдам берадиган эҳтиёжнинг шакланнишига олиб келиши мумкин” – деди Пан Ги Мун.

“Ёшлар ривожланишига маблағ сарфлаб, биз ёшлар янги иш жойлари, савдо-содиқ, экологик хавфсиз қурилиш, барқарор транспорт ва туризмни шакллантириши, ҳамда сайёрамиз ва одамларга ижобий таъсир кўрсатадиган қўшимча имкониятларни таъминлаши учун керакли шароитларни яратамиз”.

У барча мамлакатларни ёшларга маблағ ажратиб, уларга эркинлик беришга ва қўллаб-қувватлашга чақирди. Буларнинг барчаси дунёда улкан ўзгаришларни амалга ошириш учун зарур.

Тинчлик ва тараққиёт йўлидаги Халқаро спорт куни муносабати билан Бош котиб мурожаати

International Day of Sport for Development and Peace 2016Спорт  – инсоният, башарият оиласига мансуб ҳар бир вакилнинг ўзаро тенг ва ажралмас хуқуқларини ҳамда фазилатларини рағбатлантиришда ноёб ва таъсирчан восита ҳисобланади. Бу ижобий ижтимоий ўзгаришларга туртки бўладиган кучдир. Шунинг учун ҳам дунёдаги энг машҳур, ҳоҳ аёл, хоҳ эркак бўлсин,  спортчилар, БМТга очарчилик, ОИВ/ОИТСга карши кураш, гендер тенглиги ва атроф муҳитдан рационал фойдаланиш каби масалаларда аввал ва ҳозир ҳам аҳолининг ҳабардорлигини оширишда яқиндан кўмак бериб келишяпти.

Айнан шу йили дунё янги йирик масалани –  2030 йилга қадар барқарор ривожланиш соҳасидаги стратегик аҳамиятга эга муҳим Кун тартибини амалга оширишга киришди. БМТга аъзо давлатлар ҳамма учун бирдек тинч, адолатли, кенг имкониятларга эга муносиб келажакни таъминлашга қаратилган барқарор ривожланиш борасидаги 17та универсал мақсадларни тасдиқлашди. Буларнинг бари жамланганда инсоният ва сайёра учун, фаровонлик, ҳамкорлик ва тинчлик учун ўзаро боғлиқ ва ажралмас бўлган устивор масалалар мажмуасини ташкил этади.

Ушбу глобал мақсадларга эришмоқ учун биз барча жойларда жамоатчилик гуруҳларини ишга солишимиз керак. Ва бу ўринда спорт муҳим аҳамиятга эга. Спорт саломатликни мустаҳкамлаш ва фаровонликни оширишга таъсир қилади. У сабр-тоқатни мустаҳкамлайди, ўзаро муносабатларни яхшилайди ва тинчликка ҳизмат қилади. Спорт аёллар, қизлар ва ногиронларга хуқуқ ҳамда имкониятлар эшигини очади. У умумтаълим мактабларидаги таълим сифатининг энг муҳим ва ажралмас элементидир. У танимизга эркинлик бахш этади, илҳомлантиради ва бирлаштиради.

Учинчи маротаба нишонланаётган тинчлик ва тараққиёт йўлидаги Халқаро спорт кунида мен хукумат, ташкилот, ишбилармон доира вакилларини ва жамиятнинг барча аъзоларини спортнинг кучи ҳамда унинг замирида ётган қадриятларни барқарор ривожланиш мақсадларини амалга ошириш йўлида сафарбар этишга чақираман. Баҳамжиҳат фаолият олиб борсак, ва албатта спорт ўйинлари орқали ҳам биз ўзимиз истаган келажакни барпо эта оламиз.