Тинчлик ва тараққиёт сари Бутунжаҳон илм-фан куни

World Science Day for Peace and DevelopmentИлм-фанда йўналишлар жуда кўп. Илмий ютуқлар эвазига дунё тобора ривожланмоқда. Тинчлик ва тараққиёт сари Бутунжаҳон илм-фан куни биз учун илм-фаннинг ҳаётимизда тутган ўрни ҳақида яна бир бор фикр юритишимиз учун имкониятдир. 2016 йилда илм-фанни оммалаштиришда илмий марказлар ва музейларнинг муҳим аҳамиятини таъкидлаш лозим.

Жамият ҳаётида барчанинг иштироки демократиянинг асосий тамойили ва мамлакат фуқароларининг салоҳиятини оширишда зарур бўлган омилдир. Илм-фанни оммалаштириш фуқароларни жамият ҳаётига жалб этишда муҳим аҳамиятга эга. Шу боис, илмий марказлар ва музейлар нафақат илмий ютуқлар ҳақида маълумот берувчи манбалардир. Улар орқали одамларда атрофимиздаги ҳаёт ҳақида янада чуқурроқ тасаввурга эга бўлиш имконияти  пайдо бўлади. Музей ёки илмий марказлар бизни билимлар билан бойитади, ижодий фикрлаш қобилиятини ривожлантиради. Илмий марказ ва музейлардаги экскурсиялар ўқув дастурларга ажойиб қўшимча бўла олади, ёшларда илм-фанга бўлган қизиқишни кучайтиради, илмий прогресс ҳақидаги ёлғон тушунчалардан ҳалос бўлишга ёрдам беради.

Тинчлик ва тараққиёт сари Бутунжаҳон илм-фан куни 2001 йилда ЮНЕСКО Бош анжуманида (31С/20 резолюция) 1999 йилда Будапештда бўлиб ўтган ЮНЕСКО Бутунжаҳон анжумани ва Бутунжаҳон илм-фан кенгаши томонидан белгиланган мажбуриятлар доирасида таъсис этилган.

Тинчлик ва тараққиёт сари Бутунжаҳон илм-фан куни халқаро ҳамжамиятга инсон ҳаёти фаровонлиги учун тинчлик ва тараққиёт сари илм-фан ютуқларидан фойдаланиш зарурлиги ҳақида эслатиш учун хизмат қилади. Ушбу кун илм-фан аҳамиятини жамиятга хизмат қилувчи омил сифатида оммалаштиришга хизмат қилади.

 

Ўзбекистонда БМТ куни

UN Day 2016

2016 йилнинг 21 октябр куни Тошкентдаги «Рэдиссон Блю» меҳмонхонасида Бирлашган Миллатлар Ташкилотнинг 71 йиллигига бағишланган матбуот анжумани бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистонда аккредитация қилинган БМТ агентликларининг вакиллари иштирок этдилар.

Анжуман бошида ташкилот номидан БМТнинг Ўзбекистондаги доимий вакили Стефан Приснер сўзга чиқди. У БМТ куни тинчлик ва хавфсизлик, тараққиётни таъминлаш, гуманитар масалалар ва инсон ҳуқуқларини қўллаб-қувватлашда БМТнинг тутган ўрни, ҳамда давлатларнинг ташкилот қадриятлари ва тамойилларига содиқлигини намойиш қилиш учун имкон беришини айтди.

Глобал муаммолар ва таҳдидларга жавобан БМТ бошчилигида давлатлар 2030 йилга қадар мўлжалланган ва дунёни тубдан ўзгартиришга қодир барқарор ривожланиш дастурини қабул қилдилар. Дастурда адолат ҳукм сурадиган, инсон ҳуқуқлари ва тенглик таъминланиб барчани қамраб оладиган дунёни барпо этиш кўзда тутилган. Ушбу дастур марказида барқарор ривожланишнинг уч тамойили – иқтисодий ўсиш, ижтимоий тараққиёт ва атроф-муҳит муҳофазасини чамбарчас боғловчи ва барчани, айниқса аёллар, болалар, ёшлар ва келажак авлоднинг фаровонлигини таъминлашга қаратилган 17та Барқарор ривожланиш мақсадлари (БРМ) ва уларга бириктирилган 169та вазифа туради. Кириш сўзида жаноб Приснер, шунингдек, мазкур дастур барқарор ривожланишнинг ажралмас қисми бўлган инсон ҳуқуқлари ва унинг эркинлигини таъминлашга қаратилганини айтиб ўтди.

Матбуот анжумани давомида 2010 – 2015 йилларга мўлжалланган Тараққиётга кўмак дастури (ЮНДАФ) доирасидаги БМТнинг Ўзбекистонда ҳукумат билан ҳамкорликда амалга ошираётган фаолиятининг асосий натижалари ҳақида сўз борди. Ушбу давр мобайнида БМТ лойиҳалари ва дастурлари ёрдамида бандлик, ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳолининг иқтисодий хавфсизлигини, таълим, соғлиқни сақлаш хизматларинининг сифатини ошириш, табиий ва маданий ресурсларни оқилона ишлатиш, адлия тизимига мурожаат қилиш йўлларини соддалаштириш ва қонун устуворлигини таъминлашга қаратилган турли ташаббусларни ҳаётга тадбиқ этиш йўлида 162 млн. АҚШ доллари миқдорида маблағ сарфланди.

2016 йилда БМТнинг Ўзбекистондаги тизими 2016-2020 йилларга мўлжалланган ЮНДАФ доирасида иқтисодий фаровонлик, ижтимоий ҳимоя, соғлиқни сақлаш, таълим, атроф-муҳит муҳофазаси ва самарали бошқарув соҳаларида икки йиллик режаларни амалга оширишга киришди. Ўзбекистон ҳукумати билан биргаликда ишлаб чиқилган жорий ЮНДАФ дастури БРМ билан узвий боғлиқ бўлиб, унда мамлакат тараққиётидаги устувор вазифалар акс этган.

Матбуот анжумани давомида мамлакатда БРМни маҳаллий шароитларига мослаштириш ва барқарор тараққиётга эришишга қаратилган миллий дастурни ишлаб чиқишга доир фаолият аҳамиятига тўхтаб ўтилди. Ушбу жараёнда БМТ тизими Ўзбекистон ҳукуматига, ЮНДАФ доирасида миллий БРМларни ҳаётга тадбиқ қилишга кўмак беришга тайёрлиги ҳақида айтилди.

Бутунжаҳон озиқ-овқат куни муносабати билан Бош котиб мурожаати

World-food-day-2016

Сайёрамиз аҳолисининг сони кўпайиб бормоқда, шу боис биз озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган эҳтиёжни қондиришимиз зарур. Аммо иқлим ўзгариши билан боғлиқ ҳаво ҳароратининг кескин ўсиши, денгиз сатҳининг кўтарилиши ва бутун дунё бўйлаб қурғоқчилик ва сув тошқинларининг тез-тез содир бўлиши экотизимлар, қишлоқ ҳўжалиги ва жамиятнинг озиқ-овқат маҳсулотларини етарли даражада етиштириш имкониятларига салбий таъсир кўрсатмоқда. Бундан жаҳондаги энг ночор одамлар жабр кўрмоқда. Уларнинг 70 фоизини қишлоқ ҳўжалиги, балиқ овлаш ва чорвачилик билан кун курадиган кишилар ташкил этади.

Бугунги Бутунжаҳон озиқ-овқат кунида биз иқлим ўзгариши, барқарор қишлоқ ҳўжалиги, озиқ-овқат маҳсулотлари ва овқатланиш хавфсизлигининг узвий боғлиқлигига “Иқлим ўзгармоқда – озиқ-овқат маҳсулотларининг тизимлари ва қишлоқ ҳўжалиги ҳам ўзгариши керак” шиори остида эътибор қаратмоқчимиз. Соҳадаги ҳали ўз ечимини топмаган муаммолар туфайли миллионлаб одамлар қашшоқлик ва очликка маҳкум бўладилар. Бу эса машаққат билан эришилган муваффақиятларимиз ва Барқарор ривожланиш мақсадларига етишиш имкониятини хавф остига қўяди.

Қишлоқ ҳўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларининг тизимлари тиклана оладиган, сермаҳсул, инклюзив ва барқор бўлиши зарур. Озиқ-овқат хавфсизлигини ошириш учун давлатлар ўзларининг иқлим ўзгаришига доир иш режаларида озиқ-овқат ва қишлоқ ҳўжалиги муаммоларига эътибор беришлари ва қишлоқлар ривожланишига кўпроқ маблағ ажратишлари керак. Ушбу соҳаларга қилинадиган инвестициялар ташқи таъсирларга нисбатан уларнинг мустаҳкамлигини, даромад ва кичик фермер ҳўжаликлари меҳнатининг унумдорлигини оширишга имкон бериб, миллионлаб одамларни қашшоқликдан халос этади. Улар глобал буғ газларининг чиқиндиларини камайтириб, экотизимлар ва одамларнинг саломатлиги ва фаровонлигини сақлашга ёрдам беради.

Кейинги ойда иқлим ўзгариши ҳақидаги тарихий Париж келишуви кучга киради. Бу эса бутун дунё бўйлаб буғ газлари чиқиндиларининг камайишига қаратилган ҳаракатларга, ҳаво ҳарорати кўтарилишини чеклашга ва иқлим ўзгаришидан келиб чиққан талабларга жавоб берувчи барқарор қишлоқ ҳўжалиги барпо этилишига туртки бўлади.

Ушбу Бутунжаҳон озиқ-овқат кунида мен барча давлатлар ва уларнинг ҳамкорларини иқлим ўзгариши, озиқ-овқат хавфсизлиги ва одилона ижтимоий-иқтисодий тараққиёт муаммоларини биргаликда ҳар томонлама ҳал қилинишига чақираман. Хозирги ва келажак авлодлар фаровонлиги бизнинг бугунги ҳаракатларимизга боғлиқ. Фақатгина ҳамкорликда ишлаб биз дунёни очлик ва қашшоқликдан халос этиб, барча инсонлар тинч ва фаровон ҳаёт кечиришлари учун шароит яратишимиз мумкин.

БМТ Бош Ассамблеяси Антониу Гутерришни Бош котиб лавозимига тайинлади

António Guterres appointed next UN Secretary-GeneralБугун Бош Ассамблея собиқ БМТнинг қочоқлар ишлари бўйича Олий комиссари, Португалиялик Антониу Гутерришни Хавфсизлик кенгашининг тавсияси бўйича БМТ Бош котиби лавозимига тайинлади. Унинг фаолияти 2017 йил 1 январдан бошлаб 2021 йил 31 декабрига қадар давом этади.

Бош Ассамблея қарори эълон қилингандан сўнг Антониу Гутерриш БМТ ва унинг асосий қадриятлари: тинчлик, адолат, инсон қадр-қиммати ва бирдамликка бўлган ишончи қатъий эканлигини айтди ва ташкилотни ушбу тамойилларга асосланган ҳолда бошқаришга ваъда берди.

Шунингдек, у фаолиятидаги асосий вазифалар гендер тенглигини ўрнатиш ва аҳолининг ёрдамга муҳтож қатламларини, ҳусусан қочоқлар ва ҳарбий низолар ҳудудида яшовчи шаҳсларни ҳимоя қилишдан иборат бўлишини қайд этди.

“БМТ қандай қийинчиликларга дуч келишини ва Бош котиб ишини чекловчи тўсиқлар қанчалар кўплигини тушунаман, – деди Антониу Гуттериш. – Бугунги мураккаб дунёда муаммоларни ҳал қилиш учун Бош котиб ташкилотчи, воситачи сифатида чиқиб барча томонларнинг манфаатларини ҳисобга олувчи ечимларни топишга ёрдам бериши керак”.

 

Антониу Гутерриш номзоди БМТ Бош котиби лавозимига тавсия этилди

António Guterres - next UN Secretary-General

06.10.2016 — Португалиянинг собиқ Бош вазири Антониу Гутерриш Хавфсизлик кенгаши томонидан БМТнинг тўққизинчи Бош котиби лавозимига тавсия этилди.

Бу ҳақда Хавфсизлик кенгашининг раиси, Россиянинг БМТдаги доимий вакили Виталий Чуркин хабар берди. Унинг айтишича, бу қарор бир овозда қабул қилинди. Кенгаш раиси Бош Ассамблея мазкур масалани тез кунда кўриб чиқишига умид қилди.

Ушбу лавозимга 2007 йилда тайинланган Пан Ги Мун ваколатлари жорий йилнинг 31 декабр куни якунланади. Амалдаги Бош котиб сўзларига кўра, Антониу Гутерриш: “уйларини тарк этишга мажбур бўлган миллионлаб одамларга ҳамдард бўлди. Португалия бош вазири лавозимидаги тажрибаси, жаҳон сиёсатига тегишли чуқур билимлари ва ўткир зеҳни Бирлашган Миллатлар Ташкилотини мураккаб даврда бошқаришда унга ёрдам беради”.

Хавфсизлик кенгашининг қарори муҳим тарихий воқеа хисобланади: аввалги БМТ Бош котиблари ёпиқ эшик ортида бешта доимий давлатлар томонидан тайинланган бўлса, бу гал тарихда илк бор ҳар бир номзод очиқ музокаралар давомида кўриб чиқилди.

Номзод сифатида тақдим этилган нутқида Гутерриш ўз фаолиятини Лиссабондаги қамбағал ҳамюртларига ёрдам беришдан бошлаганини эсга олиб, БМТнинг барча дастур ва лойиҳалари диққат марказида аҳолининг ёрдамга муҳтож қатламлари бўлиши кераклигини қайд этди. БМТ Бош котиби сифатида у ташкилот  фаолиятини мувофиқлаштириб, уч асосий соҳа – тинчлик, инсон тараққиёти ва инсон ҳуқуқларининг ҳимоясига тегишли муаммоларни ҳал қилишга қаратилган стратегияни қўллашга ваъда берди. Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган фаолият дискриминация ҳолатларидан ва сиёсий манфаатлардан ҳоли бўлиши зарурлигини ҳам эътироф этди.

Халқаро ҳамжамият низоларни бартараф этиш ва терроризм билан кураш соҳаларида самарасизликка учраётганини таъкидлаб, превентив дипломатияни мустаҳкамлаш орқали бу ҳолатни ўзгартиришга ваъда берди.

1949 йилнинг 30 апрел куни Лиссабон шаҳрида туғилган Антониу Гутерриш муҳандислик ва физика соҳалари бўйича Олий техника институтида таҳсил олиб, 1974 йилда Социалистик партияга (Португалия) аъзо бўлди. 1995 йилда  Португалия Бош вазири этиб тайинланди. 2005 йилнинг июн ойидан бошлаб 2015 йилнинг декабр ойига қадар эса БМТнинг қочоқлар ишлари бўйича Олий комиссари лавозимида фаолият юритди.

 

БМТ боғида Тинчлик қўнғироғи янгради

World Peace Day 2016Бугун Нью-Йоркдаги БМТ қароргоҳининг боғида ташкилот Бош котиби Пан Ги Мун тантанали равишда “Тинчлик қўнғироғини” чалди. Шу тариқа ҳарбий ҳаракатларга якун ясаш ва зўравонликдан воз кечишга бағишланган, ҳар йили 21 сентябрда нишонланадиган Халқаро тинчлик кунига бағишланган тадбир бошланди.

“Мен бир-бирига қарши томонларни қурол ташлашга ва барчани ўқ отмасликка чақираман. Мен уларни қотиллик ва вайронагарчиликни тўхтатиб, мустаҳкам тинчлик ўрнатишга кўмак берувчи шароит яратишга чақираман”,- деб таъкидлади БМТ Бош котиби Пан Ги Мун.

Унинг айтишича, дунёдаги низолар оилаларни ўз уйларини ташлаб, болаларни ўқиш имкониятидан маҳрум қилади, зўравонлик ва эксплуатацияга олиб келади.

“Бугун биз яна бир бор, шу одамлар келажаклари фаровон бўлишига умид билан қарашлари учун қўлимиздан келганча ҳаракат қилишимиз керак”, – деди Пан Ги Мун маросимда сўзга чиқиб.

Шунингдек у ўқ отишни тўхатиш, ҳусусан, Сурияда ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш ниҳоятда муҳим яҳамиятга эканлигини, лекин тинчлик ўрнатиш учун қурол ташлаш етарли эмаслигини айтиб ўтди.

“Тинчликка эришиш учун воситачиларнинг фаол иштироклари, низоларни бартараф этишда дипломатиядан фойдаланиш, яраштириш ва тинчликпарварлик ишларини кучайтириш керак. Тинч ҳаёт ва соғлом сайёрада фаровон турмушнинг фазилатларини англаб етиш зарур”, – деди БМТ Бош котиби.

 

Халқаро демократия куни муносабати билан Бош котиб мурожаати

International Day of DemocracyБир йил аввал дунё давлатлари ва ҳукуматларининг раҳбарлари кейинги 15 йилга мўлжалланган барқарор ривожланиш соҳасидаги кенг кўламли дастурни қабул қилдилар. Давлатлар раҳбарлари шуни тан олдиларки, иқтисодиёт ва жамиятда ўзгаришлар рўй бериши зарур.

Одамлар озиқ-овқат ва бошпаналари бўлишини, таълим, тиббий ёрдам олиш ва бошқа иқтисодий имкониятларга эга бўлишни истайдилар. Улар қўрқувни билмасдан яшашни хохлайдилар. Улар ўз мамлакатларининг ҳукуматлари, ҳамда халқаро, миллий ва маҳаллий муассасаларга ишонч билан яшашни истайдилар. Улар инсон ҳуқуқлари ҳурмат қилинишини ва ҳаётларига таъсир қилувчи қарорларни қабул қилишда уларнинг фикрлари инобатга олинишини талаб қиладилар.

Дунёда барча учун бирдек муҳим бўлган ушбу истаклар Барқарор ривожланиш мақсадларининг ҳар бирида ўз аксини топган. Мазкур 17 мақсад одамларнинг кундалик ҳаётида учрайдиган бир-бири билан узвий боғлиқ масалалар ва имкониятларнинг мураккаб тўқимасини ташкил этади. Янада фаровон келажак қурилиши биздан бир-бири билан узвий боғлиқ муаммоларга ҳар тарафлама ёндошишни талаб қилади.

Таррақиёт дастури зарҳал ҳарфлар билан битилган демократик асослардан иборат: булар ижтимоий фаровонлик, соғлиқни сақлаш ва таълим, хавфсиз атроф-муҳитни ва муносиб бандлик учун имкониятларни барча учун таъминлаш. Бевосита демократия тушунчасига 16чи мақсад бағишланган, унда очиқ жамият ва унга ҳисобдор муассасаларни барпо этишга даъват этилади.

Ушбу мақсадларнинг барчаси муҳим қонуниятларни исботлайди: самарали демократик бошқарув бутун дунёда одамлар ҳаётининг сифатини яхшилайди; бунда ўз мамлакатини бошқаришда иштирок этиш ва бошқалар қаторида прогресс натижаларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган одамлардан ташкил топган жамиятлар инсон салоҳиятини оширишда энг юксак марраларни эгаллайди.

Бизнинг янги дастуримиз ҳеч ким четда қолмаслигига қаратилган. Бу эса бизга деярли эшитилмайдиган ва кўринмайдиганлар, ўз фикрини билдира олмайдиганлар ёки уларнинг манфаатларини ҳимоя қиладиган гуруҳларга кўмак бериш демакдир. Барқарор ривожланиш соҳасидаги дастурда белгиланган мақсадларни амалга ошириш учун аҳолининг энг заиф ва ёрдамга муҳтож қатламларини ўз ичига олувчи барча гуруҳларни бирлаштирувчи кучли ва ҳаракатчан фуқароли жамият шаклланишини талаб этади. Бу муҳим вазифа бажарилиши учун биз фуқаролик жамият эркинлигини ҳимоя қилишимиз зарур.

Келинг, ушбу Халқаро демократия кунида демократия ва барча учун фаровон ҳаётни таъминлаш мақсадига содиқлигимизни яна бир бор тасдиқлаймиз.

БМТ Бош котибининг Халқаро саводхонлик куни муносабати билан йўллаган мурожаати

Literacy Day 2016Бу йили дунё улкан ўзгаришларга етакловчи 2030 йилга қадар мўлжалланган Барқарор ривожланиш дастурини амалга оширишга киришди. Унинг кенг қамровли ва бир-бири билан боғлиқ бўлган 17 мақсади одамлар, сайёрамиз, ҳамкорлик ва тинчлик учун амалга ошириладиган ҳаракат дастуридир.

Саводхонлик 2030 йил дастурининг марказидан жой олган.  У инсон ҳуқуқлари, гендер тенглиги ва барқарор жамият учун асосдир. Саводхонлик қашшоқликни бартараф этиш ва барча инсонлар учун фаровон ҳаёт таъминлаш йўлидаги ҳаракатларимиз учун ниҳоятда муҳим аҳамиятга эга. Шунинг учун Барқарор ривожланиш мақсадлари ҳар бир инсон сифатли таълим олиш ва узлуксиз ўқиш имкониятларига эга бўлишини кўзда тутади.

Барқарор ривожланиш мақсадларидан бири барча ёшлар ва катталарнинг асосий қисми ўқиш ва санаш кўникмаларига эга бўлишлари учун шароит яратиб беришдан иборатдир (БРМ 4).

50 йил аввал Халқаро саводхонлик куни алохида шахслар, ҳамжамиятлар ва жамиятларнинг ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш усули сифатида эълон қилинган эди. Шу вақт мобайнида биз юксак ютуқларга эришдик, аммо инсоният универсал саводхонликдан ҳали йироқ. Бугунги кунда рақамли технологиялар тобора ривожланиб ва ахборот кўпайиб бораётган дунёда янги имкониятлар яратилмоқда.

750 миллион киши саводсиз, улардан 115 миллиони ёшлардир. Учдан бир қисми – аёллар. 250 миллионга яқин мактаб ёшдаги болалар асосий кўникмаларга эга эмаслар, 124 миллион бола ва ўсмир эса умуман таълим олиш имкониятига эга эмас.

Барқарор ривожланишга тўсқинлик қилаётган бу омилларни қатъият ва ресурслар ёрдамида тегишли стратегияларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш орқали бартараф этиш мумкин ва зарур. Мактабга бориш имкониятига эга бўлмаганларга сифатли таълим бериш имкониятини яратиш, мактабдаги таълим сифатини ошириш ва катталар учун таълим ва ўқиш усулларини ривожлантириш керак.

Ушбу Халқаро саводхонлик кунида мен барча ҳукуматлар ва уларнинг ҳамкорлари, шунингдек ҳусусий сектор вакилларини, универсал саводхонликка эришиш учун бирга ҳаракат қилишга чақираман. Шунда биз 2030 йилга қадар мўлжалланган дастур ғояларини амалга оширамиз ва инклюзив экологик барқарорликка интилган тинч ва адолатли жамиятларни барпо эта оламиз.

 

 

8 сентябрь Халқаро саводхонлик куни

50th anniversary of International Literacy Day50 йилдан буён нишонланиб келаётган Халқаро саводхонлик кунининг бу йилги шиори ЮНЕСКО томонидан “Ўтмишни ўқиб, келажакни ёзамиз” деб белгиланди. 2016 йилнинг Халқаро саводхонлик кунида миллий ва халқаро ҳамжамиятлар иштироки кузатилган сўнгги 50 йилга юқори баҳо берилиб, бутун дунёда саводхонлик даражасини ошириш учун қилинган саъй-ҳаракатлар, ва шу соҳада эришилган муваффақиятлар нишонланади. Бу кунда, шунингдек, келажакда саводхонлик даражасини ошириш билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилишда янги йўлларни таклиф этиш имконияти бўлади.

50 йил аввал ЮНЕСКО расмий равишда 8 сентябрни жаҳон ҳамжамиятини фаоллаштириш ва саводхонликни алоҳида шахслар, ҳамжамиятлар ва жамиятларнинг ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш усули сифатида Халқаро саводхонлик куни деб эълон қилган эди.

Эндиликда Халқаро саводхонлик куни бутун дунёда нишонланмоқда. Уни нишонлашда ҳукуматлар, кўп тарафлама, икки тарафлама ва нодавлат ташкилотлар, ҳусусий сектор, ҳамжамиятлар, ҳамда ўқитувчилар, ўқувчилар ва шу соҳадаги мутахассислар иштирок этадилар. Мазкур кунда, шунингдек, 2030 йилга қадар мўлжалланган таълим соҳасидаги ривожланиш дастурини амалга ошириш мақсадида саводхонликни тарғиб қилишга кўмак берувчи илғор ғоялар эгаларига мукофотлар берилади.

Жорий йил 2030 йилга қадар мўлжалланган Барқарор ривожланиш соҳасидаги дастурни амалга ошириш даврининг дастлабки поғонасидир. Шу аснода, саводхонлик концепцияси ёшлар ва катталарга алоҳида эътибор берилган ҳолда, узлуксиз таълим имкониятлари билан мувофиқлаштирилган. Саводхонликнинг кенг тарқалиши 4чи Барқарор ривожланиш мақсадининг таркибий қисми бўлиб, “барча учун тўлиқ ва сифатли таълимни таъминлаш, ҳамда узлуксиз ўқиш имкониятини рағбатлантириш”ни кўзда тутади. Вазифа шундан иборатки, 2030 йилга қадар барча ёшлар ва катталарнинг асосий қисми ўқиш ва санаш кўникмаларига эга бўлишлари зарур. ( БРМ 4.6.)

Халқаро саводхонлик куни бутун дунёда нишонланади. Байрам муносабати билан уюштириладиган бош тантанали тадбир ЮНЕСКОнинг Париждаги штаб-квартирасида бўлиб ўтади. Бундан ташқари, тадбирда саводхонлик тарқалишини қўллаб-қувватлашга қаратилган Глобал альянс яратилиши ҳақида эълон қилинади. Ушбу альянс бутун умр давомидаги таълим асоси бўлган саводхонликни тарқатишга кўмак бериш мақсадида барча манфаатдор томонлар ҳаракатини бирлаштиришга қаратилган янги ва истиқболли ташаббусдир.

 

БМТнинг Ўзбекистондаги Доимий вакилининг Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 25 йиллигига бағишланган мурожаати

25th anniversary of Uzbekistan’s independence1991 йил 1 сентабрда Ўзбекистон Республикаси суверен давлат бўлиб, ўз тарихининг янги бир даврига қадам қўйди. Жорий йилда Ўзбекистон ўз мустақиллигининг 25 йиллигини нишонлайди. Нисбатан қисқа муддат ичида мамлакат ўзининг ижтимоий-иқтисодий тараққиёт йўлидаги босқичма-босқич ислоҳотларини амалга ошириб, жиддий натижаларга эришди.   2000 йилда қабул қилинган Мингйиллик декларацияга имзо чеккан мамлакатлар қатори Ўзбекистон Мингйиллик тараққиёт мақсадларига эришиш йўлида салмоқли ютуқларни қўлга киритишга муваффақ бўлди. Ушбу ютуқларнинг заминида мамлакатда барқарор юқори иқтисодий ўсиш суръатлари таъминлангани ҳамда ижтимоий соҳада, жумладан, таълим ва солиқни сақлаш соҳаларида самарали дастурларнинг амалга оширилиши ётади. Бу ютуқлар молиявий ёрдам ва сиёсий ирода билан қувватлантирилган аниқ сиёсат ва чора-тадбирлар улкан натижаларга эришишда ёрдам бериши мумкинлигининг яққол далилидир.

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг (БМТ) Ўзбекистондаги ваколатхонаси “Мамлакатда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепцияси”да белгиланган мақсад, яъни “очиқ демократик ҳуқуқий давлат қуриш, инсон, унинг манфаатлари, ҳуқуқ ва эркинликлари энг олий қадрият даражасига кўтарилган жамият барпо этиш” мақсадини қўллаб-қувватлайди. Мамлакатда парламент ролини кучайтириш, давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг очиқлиги, шаффофлигини таъминлаш мақсадида мамлакатнинг миллий қонунчилигига яқинда киритилган ўзгартиришлар мазкур тадрижий ислоҳотларнинг ёрқин мисоли бўлиб хизмат қилади. Дарҳақиқат, мамлакатнинг салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқариш учун инсон тараққиёти, иқтисодий ривожланиш ва демократиялаштириш жараёнлари бир-бири билан чамбарчас боғлиқ ҳолда олиб борилиши лозим.

Мамлакат Ҳукумати билан биргаликда амалга оширилаётган дастур ва лойиҳаларимиз доирасида БМТ мамлакатнинг иқтисодий ўсишидаги ижобий суръатларни маҳаллий ва бутун мамлакат миқёсидаги самарали ижтимоий сиёсат билан тўлдиришда ўз ёрдамини бериб келмоқда. Ушбу ёрдам давлат сиёсати борасида кенг кўламли маслаҳат ва тавсиялар бериш, мамлакат салоҳиятини кучайтиришга, дунёнинг бошқа мамлакатлари билан билим ва тажриба алмашилишга қаратилган чора-тадбирларни ташкил этиш орқали кўрсатиляпти. Бизнинг ҳамкорлигимиз турли соҳаларда, хусусан, иқтисодий ислоҳотларни қўллаб-қувватлашдан тортиб, давлат бошқаруви тизимини янада такомиллаштириш каби соҳаларда амалга оширилади. Биз мамлакатга соғлиқни сақлаш, жумладан, она ва бола саломатлигини муҳофаза қилиш, шунингдек таълим ва ижтимоий муҳофаза тизимларини янада такомиллаштириш борасида ўз ёрдамимизни бериб келмоқдамиз.

Ўзбекистоннинг маданий-тарихий бойликлари, табиий ресурслари ва биологик хилма-хиллигини қўриқлашга ҳам ўз ҳиссамизни қўшиб келяпмиз. Шунингдек, мамлакатда ноқонуний гиёҳванд моддалар савдоси ва ОИВ/ОИТСга қарши кураш соҳасида ҳам кенг кўламдаги чора-тадбирларни олиб борамиз.

Ўз мустақиллигини қўлга киритгач Ўзбекистон БМТнинг бир қатор конвенциялари, хусусан инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, халқаро тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш каби соҳалардаги конвенцияларни имзолаган. БМТ Ўзбекистонга мазкур конвенцияларни амалга оширишда ўз ёрдамини бериб келмоқда.

Ўзбекистон БМТнинг Бош Ассамблеяси ҳамда БМТнинг турли махсус идора ва ташкилотлари билан яқиндан ҳамкорлик қилиб келмоқда. БМТ миқёсида Ўзбекистон халқаро тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш борасида қатор муҳим ташаббусларни илгари суриб келмоқда, жумладан Марказий Осиёни Ядровий қуролдан холи ҳудуд деб эълон этиш ташаббусини алоҳида мисол қилиб кетлириш мумкин.

2012 йилда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси ташқи сиёсат фаолияти концепциясида Ўзбекистон халқаро муносабатларда юзага келадиган баҳсларни тинчлик йўли билан ҳал қилиш ва куч ишлатмаслик тамойиллари белгиланган. Ўзбекистон мазкур тамойилларга содиқ қолиши бизни ниҳоятда қувонтиради. Ўзбекистон халқаро тинчлик ва хавфсизликни сақлашда БМТнинг мувофиқлаштирувчи ташкилот сифатидаги ролини тан олгани, Марказий Осиёдаги бошқа қўшни мамлакатларга нисбатан ташқи сиёсатини ҳамкорлик ва дўстона руҳда олиб боришга ўз тайёрлигини кўп маротаба намойиш этгани алоҳида эътирофга сазовор.

Яқинда, 2015 йилнинг сентабр ойида Ўзбекистон БМТга аъзо бўлган бошқа мамлакатлар қаторида 2030 йилгача бўлган давр учун ишлаб чиқилган тараққиёт дастури, яъни Барқарор ривожланиш мақсадларининг қабул қилинишини қўллаб-қувватлади. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти тизими Ўзбекистон Республикасининг Барқарор ривожланиш мақсадларини мамлакат шароитларига мослаштириб, уларга эришиш йўлида амалга оширилаётган чора-тадбирларни тўлиқ қўллаб-қувватлайди ва бу борада мамлакатга зарур бўлган ёрдамини беришга тайёр. Хусусан, биз 2016-2020 йилларга мўлжалланган БМТнинг тараққиёт мақсадларида Ўзбекистонга ёрдам бериш доиравий дастури асносида Ўзбекистон Республикаси билан ўрнатилган ҳамкорлигимизни янада мустаҳкамлашга умид қиламиз. Таъкидлаш лозимки, мазкур дастур Ўзбекистоннинг миллий пировард мақсад ва вазифалари ҳамда 2030 йилгача бўлган давр учун бутун дунё миқёсида қабул қилинган тараққиёт дастурига асосланган.

БМТ Ўзбекистон халқини Давлат мустақиллигининг йигирма беш йиллиги билан табриклайди, унга тараққиёт, тинчлик-тотувлик ва фаровонлик тилайди.